Jinekomasti, erkeklerde memenin büyüyerek kadın memesine benzer bir görünüm kazanmasıdır. Esas nedeni, erkeklik hormonunda (androjen) azalma ve kadınlık hormonunda (östrojen) artıştır.
Östrojen–Androjen Dengesini Etkileyen Faktörler
- Plasenta, böbreküstü bezleri ve testislerde steroid ve öncüllerinin üretimi
- Yağ dokusunda olduğu gibi bez dışı androjen–östrojen dönüşümü
- SHBG’nin (seks hormonu bağlayıcı globulin) kandaki düzeyi
- Hormon hedef hücrelerinin yanıt verme yeteneği
Jinekomasti Hakkında Bilinmesi Gerekenler
- Hormonlar normal olsa bile meme dokusundaki hücrelerin hormon duyarlılığı nedeniyle de gelişebilir.
- Meme başının altında ve göğüs duvarının ön tarafında doku artışı, bazen de meme başının büyümesiyle karakterizedir.
- Her yaş grubundaki erkekler için ciddi bir estetik sorundur.
- Genellikle iki taraflıdır.
- Meme kanseri ile ilişkisi yoktur ve meme kanseri riski taşımaz.
- Sosyal ve psikolojik sorunlara neden olur; özellikle ergenlerde özgüven sorunları yaşanabilir.
- Memedeki yağ dokusunun artmasına bağlı büyümeye yalancı jinekomasti denir. Bu durum ileri yaştaki erkeklerde veya alkol tüketimine bağlı olarak görülür.
Ergenlikte Jinekomasti
- Genellikle 10–12 yaş arasında başlar, 13–14 yaşta en belirgin hâle gelir.
- Bu yaş grubundaki erkeklerin %5 ila %40’ında görülebilir.
- Ergenlikte östradiol düzeyi, testosterondan önce erişkin seviyesine ulaşır; östrojen/androjen oranındaki bu geçici dengesizlik jinekomastiye neden olabilir.
- Başlangıçtan itibaren 6 ay – 2 yıl içinde %80–90’ı kendiliğinden geçer.
- 18 yaşına kadar gerilemeyen jinekomasti kalıcı olur. Bu durumlar meme cerrahı tarafından değerlendirilmeli ve cerrahi olarak düzeltilmelidir.
Erişkinlerde ve İleri Yaşlarda Jinekomasti
- Erkeklerin üçte birinde saptanabilir.
- En sık nedeni prostat kanseri ve tedavi sürecidir.
- Kalp, böbrek ve karaciğer hastalıkları (siroz vb.) nedeniyle memeler büyüyebilir.
- Bazı antibiyotikler, kalp ve ülser ilaçları, obezite ve kronik alkol kullanımı meme büyümesine neden olabilir.
Patolojik Jinekomasti Nedenleri
- Testis tümörleri
- Feminizan böbreküstü bezi (adrenokortikal) tümörleri
- Ektopik hCG salgılanması: çocuklarda hCG salgılayan hepatoblastomalar erken ergenliğe; erişkinlerde akciğerin büyük hücreli karsinomu, mide kanseri, böbrek hücreli karsinom ve bazen hepatomalar jinekomastiye yol açabilir
- Erkek hipogonadizmi
- Aşırı aromataz sendromu
- Androjen duyarsızlık sendromları
- Siroz
- Açlık
- Kronik böbrek yetmezliği
- Hipertiroidi
- Bitkisel ürünler: çay ağacı yağı ve lavanta yağı (losyon, sabun ve şampuan)
- İlaçlar: spironolakton, eplerenon, nifedipin, simetidin ve ranitidin
Tedavi
- Jinekomasti çoğunlukla kendiliğinden gerilediği için, kullanılan ilaçlar kesildikten ve/veya altta yatan hastalık tedavi edildikten sonra izlem ilk seçenektir.
- İlaç tedavisi aktif fazın erken evresinde kullanılabilir, ancak tam gerileme sağlamaz.
- Bez dokusundan kaynaklanan ciddi büyüme ve buna bağlı ciddi ağrı ve hassasiyeti olan hastalarda üç aylık tamoksifen tedavisi önerilir.
- Jinekomasti 12 aydan uzun sürerse meme dokusu fibrotik hâle geldiği için ilaç tedavisi etkili olmaz; bu dönemde cerrahi tedavi uygulanır.
- İleri evre prostat kanseri nedeniyle yüksek doz antiandrojen tedavi alacak hastalarda jinekomastiden korunmak için tamoksifen önerilebilir.

